Dlaczego tak ważny jest czas urlopu?
Urlop powinien być przeznaczony na odpoczynek, nie na dodatkową pracę, remont, porządki. To czas na relaks, naładowanie baterii i pełną regenerację fizyczną i mentalną. Jeżeli ten proces zostanie zaburzony ciało może zareagować chorobą. Cały rok intensywnej pracy wymaga resetu. Optymalny urlop powinien trwać trzy tygodnie. Dopiero od drugiego tygodnia zaczyna się pełna regeneracja organizmu. Istotne, aby odłożyć na bok laptopy, smartfony i inne gadżety, wrócić do spacerów, rozmów, kontaktów z bliskimi, pograć w planszówki, karty, piłkę. Wspólnie spędzony czas jest bezcennym darem dla drugiego człowieka.

Konsekwencje zdrowotne rezygnacji z odpoczynku mogą być poważne. Naukowcy z Institute of Technology z Massachusetts udowodnili, że wzrasta wielokrotnie ryzyko wystąpienia zawału i nadciśnienia ( u mężczyzn o 30% a u kobiet nawet o 50% ). Brak co najmniej dwutygodniowego urlopu w roku sprzyja kumulowaniu stresu, wzrasta ryzyko depresji. Podnosi się poziom kortyzolu, który zmniejsza efektywność snu, odpowiada za przyrost wagi. Brak odpoczynku obniża odporność.
Aby urlop był efektywny, warto jego formę zaplanować wcześniej, tak aby był przyjemnością. Każdy ma indywidualne potrzeby. Osoby zmęczone pracą fizyczną odpoczną czytając, nadrabiając deficyty snu. Najważniejsze nie robić w czasie urlopu nic wbrew sobie. Urlop to nie tylko wycieczki, bicie rekordów przebytych kilometrów,ale więcej snu, relaks, chwile spędzone z rodziną, sprawienie sobie przyjemności (masaż, kosmetyczka).
Wpływ sposobu spędzania urlopu na regenerację był analizowany przez grupę badaczy z Uniwersytetu im. Radbouda w Nijmegen (Holandia). Naukowcy w swojej pracy Vacation from work as prototypical recovery opportunity, wykazali jak wyjazd wakacyjny może skutecznie uwalniać od czynników stresowych występujących zarówno w pracy jak i w domu. To samo badanie pokazuje pozytywny wpływ urlopowej aktywności fizycznej na zdrowie i poczucie dobrostanu. Słabszy efekt zapewniają zajęcia pasywne, jak oglądanie telewizji czy czytanie książek. Odpoczynek urlopowy zmniejsza ryzyko wypalenia zawodowego, poprawia jakość snu i obniża poziom stresu. Dla zdrowia psychicznego ważniejsza od samej długości urlopu jest jego realna jakość i zdolność do regeneracji. Dłuższy wyjazd zwykle daje głębszy odpoczynek, ale kilka krótszych przerw w roku może równie skutecznie niwelować przewlekły stres. Najlepsze efekty często daje połączenie odpoczynku pasywnego i aktywnego. Ważne, aby jego forma była dopasowane do potrzeb konkretnej osoby. Zbyt ambitnie zaplanowany urlop może stać się kolejnym źródłem napięcia zamiast odpoczynku. Warto również przygotować się na powrót z urlopu. Nie wracać do codzienności w ostatniej chwili. Dać sobie chociaż jeden dzień na wejście w zawodową rutynę.
Według obowiązujących przepisów pracownik nie może zrzec się ani całkowicie zrezygnować z prawa do urlopu wypoczynkowego. Kodeks Pracy nie zezwala również na wypłacenie ekwiwalentu za urlop, jeżeli strony związane są umową. W wyjątkowych przypadkach i według szczegółowo określonych zasad pracodawca może przerwać urlop i zarządzić powrót do pracy.
Małgorzata Zięba